برنامه های بهینه سازی دیسک سخت:

منظور از بهینه سازی دیسک سخت چیست؟ دیسک سخت یکی از منابع اصلی سیستم است که دقیقاً بر کارایی سیستم اثر میگذارد. انجام هر کاری که دیسک سریعتر بتواند گردش کند و مؤثرتر کار کند باعث افزایش کارایی سیستم میشود. بهینه سازی دیسک شامل کنار هم قرار دادن اطلاعات برای افزایش سرعت دسترسی به آنها و نیر پاکسازی فایلهای قدیمی وبلااستفاده برای صرفه جویی در فضای دیسک است.

برای انجام این اعمال از دو برنامه ی Disk Defragmenter و Disk Clean Up استفاده میکنیم.

Disk Cleanup: همیشه تعدادی از برنامه ها بر روی سیستم موجود هستند که فایلها کمکی (Temporary Files) ایجاد میکند در حالیکه فقط یک بار به آن نیاز دارند و دفعات بعدی این فایلها عملاً بلااستفاده بوده و تنها فضای هارد را اشغال میکنند که حذف آنها به آزادسازی فضای هارد فوق‌العاده کمک میکند. بطور مثال برنامه های کاوشگر اینترنت (مثل Internet Explorer) و واژه پردازها(مثل Word) از برنامه های معروف تولید کننده فایلهای Temp هستند.

اجرای برنامه: برنامه را از مسیر برنامه های سیستمی ویندوزStart>All Programs>Accessories>System Tools اجرا کنید.

از قسمت Select Drive درایوی که میخواهید پاکسازی شود را انتخاب کنید. انواع فایلهایی که میتوان حذف کرد در قسمت Files To Delete نمایش داده میشود، همچنین فضایی که این فایلها اشغال کرده اند و نیز نام فایلهایی که حذف میشوند(View Files) قابل تشخیص است.

در زیربرگ More Options امکان حذف اجزاء ویندوز(Windows Component) و برنامه های نصب شده کاربر(Installed Programs) و نیز پاک کردن اطلاعات بازیابی اطلاعات و لغو آخرین تغییرات(System Restore) وجود دارد.

Disk Defragmenter: Fragment به معنی تکه تکه شدن دیسک است. هر زمان که با ویندوز کار میکنید ویندوز برای ذخیره سازی فایلها محل جدیدی روی دیسک پیدا میکند ضمناً بعد از مدتی کار کردن با سیستم و پاک کردن فایلها فضای خالی بین اطلاعات موجود در دیسک بوجود می آید که ممکن است ویندوز نتواند بعداً از آنها استفاده کند. برای ذخیره سازی فایلهای بزرگ نیر، چنانچه محل مناسبی بطور پیوسته روی دیسک نباشد ویندوز فایل را به قطعاتی تقسیم کرده و در قسمت های مختلف دیسک ذخیره میکند و در این حالت تکه تکه شدن دیسک اتفاق می افتد. این مسأله بر کارایی اثر مستقیم دارد چرا که برای خواندن یک فایل قطعه قطعه شده باید هد هارد چندین به مکانهای مختلف جابجا شود. برنامه ی Disk Defragmenter سعی دارد که اطلاعات پراکنده ی سطح دیسک را کنار هم قرار داده و سطح دیسک را یکپارچه کند.

نکته:این برنامه دو مشکل دارد: اول اینکه فقط بر روی درایوهای محلی کار میکند و نمی تواند از راه دور و بر روی درایوها شبکه عمل کند و دوم اینکه وابسته به نسخه ی ویندوز است و باید با نسخه ی ویندوزی که از آن استفاده میکنید هماهنگ باشد.

اجرای برنامه:

1- برنامه را اجرا کنید، لیستی از درایوهای شما را نمایش میدهد و نیز آمارهایی از نوع قالب بندی(فرمت)، ظرفیت کل، میزان فضای آزاد و درصد فضای آزاد. اولین گام برای یکپارچه کردن سطح دیسک این است که مطمئن شوید درایو به این عمل احتیاج دارد.

2-دکمه Analyze را بزنید. این عمل باعث تحلیل اطلاعات موجود بر روی دیسک و بررسی نیاز یا عدم نیاز به عمل Defrag میشود بطوریکه ممکن است به شما پیغام بدهد در وضعیت فعلی این درایو به این عمل نیازی ندارد. با زدن دکمه View Report گزارش عمل تحلیل را می بینید.

3- در صورت نیاز به انجام Defrag دکمه ی Defragment را بفشارید.

بازیابی اطلاعات و لغو تغییرات ویندوز با System Restore :

این برنامه برای برگرداندن سیستم به وضعیت آن در چند روز گذشته است. چنانجه ویندوز دچار مشکل شود( به دلائل مختلف از جمله ویروس، ریست شدن ناگهانی و از بین رفتن فایلها، اجرای یک برنامه ی مشکل دار و ...) میتوان از طریق برگرداندن سیستم به وضعیت قبل از بروز مشکل مجدداً از ویندوز استفاده کرد. ضمناً چنانچه اشتباهاً فایلی را حذف کرده اید از این برنامه برای برگرداندن فایل هم میتوان استفاده کرد.

اجرای برنامه:

از مسیر برنامه های سیستمی ویندوز Start>All Programs>Accessories>System Tools آن را اجرا کنید. پس از اجرا دو کار میتوانید انجام دهید:

الف)برگرداندن سیستم به وضع قبلی که با انتخاب گزینه ی Restore My Computer To An Earlier Time انجام میشود. بعد از انتخاب آن دکمه ی Nextرا بزنید و تاریخی که مایل هستید سیستم به آن برگشت کند را تعیین کنید، میتوانید از قسمت تقویم ماه مورد نظر و در قسمت جلوی آن( سمت راست) روز مورد نظر را تعیین کنید.

توجه: سیستم فقط به نقاطی برگشت میکند که بعنوان نقطه ی بازیابی تعیین شده باشد و نقطه ی بازیابی تاریخ مشخصی است که در ویندوز آن را برای بازگشت به وضعیت سیستم در آن تاریخ علامتگذاری میکند.

نقاط بازیابی به سه روش تعیین میشوند: 1-نقاط علامتگذاری شده ((Checkpoint سیستم: خود سیستم بطور خودکار و طبق یک زمانبندی پیش فرض آنها را تهیه و تعیین میکند. 2- نقاط علامتگذاری شده توسط کاربر:کاربر بطور دستی آن را تعیین میکند که در قسمت بعدی روش تعیین آن را شرح میدهیم،3- نقاط نصب نرم افزار: تاریخی که در اثر نصب نرم افزار خاصی سیستم آن را علامت گذاری میکند.

ادامه: دکمه Next را بزنید. در این مرحله به شما هشدار میدهد که بعد از انجام عملیات لازم ویندوز یک بار سیستم را Restart میکند بنابراین تمام فایلهای باز شده و نرم افزارهای در حال اجرا را ببندید ضمناً برنامه موجب از دست دادن اطلاعاتی که اخیراً با آنها کار کرده ایم مثل اسنادی که ایجاد کرده یا تغییر داده ایم نخواهد شد.

ب) منظور کردن تاریخ جاری به عنوان یک نقطه بازیابی: چنانچه وضعیت فعلی سیستم را مناسب برای بازیابی ( در صورت برور مشکل در دفعات بعدی اجرا) می دانید آن را به عنوان یک نقطه ی بازگشت تعیین کنید. دقت کنید که نقاط بازگشت پس از ایجاد قابل حذف نخواهند بود و باید از درج آن مطمئن باشید.

برنامه‌یSystem Restore از دو طریق دیگر هم قابل اجراست:

1- System Configuration (مراجعه شود به توضیحات (System Configuration

2-System Information و منویTools در آن

پیدا کردن مشکلات نرم افزاری سیستم و رفع آنها:

برنامه System Configuration:

در این بخش به پیکربندی ویندوز توجه شده است، بطور مثال وقتی آیکنی بلافاصله بعد از راه اندازی ویندوز در ناحیه اعلانNotification به نمایش در می آید بخشی از پیکربندی سیستم است. گاهی اوقات برنامه های راه انداز (Driver) با دیگر برنامه های سیستم هماهنگ نبوده و موجب بروز مشکلاتی میشوندلإبطور مثال ممکن است برنامه ی Error Checking با نرم افزار نوشتن CD مشکل پیدا کند. برنامه ی System Configuration در تنظیمات هنگام راه اندازی سیستم نقش دارد.

نکته بسیار مهم: به علت اینکه این برنامه در فرآیند بوت سیستم نقش دارد تغییرات آن ممکن است دردسر ساز نیز باشد بنابراین در استفاده از آن بسیار مراقب باشید.

اجرای برنامه : از طریق Run در منوی Start و تایپ فرمان MSCONIG آن را اجرا کنید.

زیربرگ General: بر فرآیند اجرای ویندوز XP دردفعات بعدی راه اندازی سیستم اثر میگذارد. شامل قسمتهای زیر است:

Normal Startup: در این نوع راه اندازی، کلیه ی درایورها و برنامه های پیکربندی سیستم بار میشوند حتی چنانچه این برنامه ها جزء سرویس های اصلی و مهم سیستم محسوب نشوند. مسلماً در این حالت مقداری از حافظه‌ی اصلی صرف برنامه‌ های بلا استفاده خواهد شد.

Diagnostic Startup: راه اندازی تشخیص به این معناست که سیستم تنها برنامه ها و درایورهای اصلی و مهم را بر روی حافظه بارگذاری میکند و این مسأله موجب صرفه جوئی در Ram خواهد شد.

Selective Startup: در راه اندازی کاربر تعیین میکند که کدام درایور ها و برنامه ها بار شوند و شامل قسمتهای زیر است:

الف) Process System.INI و Process Win.INI ارتباط مستقیم با زیربرگهایی به همین نام که در پنجره ی برنامه مشاهده میکنید دارد. اینکه تنظیماتی که در این زیربرگها انجام شده در فایلهای منظور شده و هنگام راه اندازی، سیستم با توجه به این تنظیمات بوت شود در فعال یا غیر فعال کردن این دو گزینه انجام میگیرد.

ب)Load System Services و Load Startup Items نیز با زیربرگهای هم نام خود مرتبط هستند. درست مانند مورد فوق.

ج) گزینه های Use Original Boot.INI و Use Modified Boot.INI : تعیین میکند که از کدام نسخه از فایل Boot.INI استفاده شود. در مورد این فایل توضیح خواهیم داد. چنانچه شما فایل Boot.INI را دستکاری و اصلاح کنید یک نسخه ی اصلاح شده(Modified) از آن ایجاد میشود، این گزینه ها تعیین میکنند که از نسخه ی اصلی یا اصلاح شده ی این فایل به هنگام راه اندازی سیستم استفاده شود؟

دکمه ی Launch System Restore برنامه ی بازیابی اطلاعات سیستم ( System Restore) را اجرا میکند که قبلاً به آن اشاره شد.

دکمه Expand File: چنانچه فایلهای سیستمی شما خراب شده باشند از طریق این قسمت میتوان نسخه ی نصب نشده آن را از درون فایلهای کابینتی ویندوز (Cab Files) مجدداً بر روی سیستم قرار داد. در این مورد در قسمت System Information توضیح داده خواهد شد.

نکته: قبل از بررسی دیگر قسمتهای این برنامه لازم است مختصری راجع به فایلهای *.INI و سه فایل مهم Boot.INI،System.INI و Win.INI توضیح دهیم.

فایلهای INI(tilization): این فایلها مخصوص نگهداری تنظیمات اولیه و پیکربندی ویندوز هستند و Registry ویندوز با آنها کار میکند، هر نرم افزاری که اطلاعات و تنظیمات خودش را برای اجرا دردفعات بعدی ذخیره میکند نیز از فایلهای مخصوص به خودش با این پسوند استفاده میکند. این فایلها با فرمت ساده‌ی ASCII هستند که کاربر هم میتواند آن را باز کرده و متن آن را بخواند اما تنظیم و تغییر محتویات آن ممکن است به اجرای برنامه آسیب برساند.

فایل Win.INI مهمترین فایل پیکربندی ویندوز است که اطلاعات خود ویندوز و نرم افزارهای نصب شده ی کاربر را نگهداری میکند.

با نصب هر برنامه یک خط به این فایل اضافه میشود که اطلاعات : مسیر اجرایی برنامه و نوع فایل پیش فرض آن را نگهداری میکند.

مثلا اگر برنامه Netscape که یک کاوشگر اینترنت است را نصب کنید چنین خطی به فایل اضافه میشود:

Htm=C:\Program Files\Netscape\Netscape.Exe^.Htm