روي يكي از مواد طبيعي است كه مهمترين عامل در نارسائيهاي كم خوني بي اشتهايي و كوتاه قدي و عدم رشد كودك و نوجوان را بازي ميكند .هر ماده غذایی برای این که بتواند نقش موثری در بدن ایفا کند، افزون بر سالم و بودن باید تامین کننده نیازهای بدن انسان به منظور رشد و نمو باشد. در مصرف انواع موادغذایی لازم است به مواد معدنی مورد نیاز بدن توجه بیشتری شود و از انواع مواد بهره گيري شود .مواد معدنی ضروری بدن آن دسته از موادی هستند که معمولا به صورت ترکیب با سایر موادغذایی و یا به صورت نمکهای آلی و غیرآلی وجود دارند که می توان آنها را به 2دسته عناصر اصلی و عناصر ناچیز تقسیم کرد. از دسته اول ساده ترین مثال کلر و سدیم است که مصرف آن به صورت نمک طعام متداول است ؛ اما عناصر ناچیز یا ریزمغذی ها شامل: مس، آهن ، روی ، ید، کبالت ، منگنز، فلوئور و مولیبدن به اختصار است.
از آن جایی که « روی » یک ماده بسیار ضروری برای انسان است و در صورت کمبود اين مواد ، عوارض خطرناک و جبران ناپذیری ایجاد می کند، به نقش مفید این عنصر اصلي می پردازیم. « روی » بعد از آهن بیشترین درصد مقدار ریزمغذی مورد نیاز بدن را به خود اختصاص داده است. این عنصر فعال کننده بیش از دهها آنزیم دربدن موجودات زنده است و در سلامت جسمانی انسان نقش موثری ایفا می کند. براساس آمار حدود 50درصد کم خونی شایع در جامعه ، حاصل کمبود تلفیقی 2عنصر آهن و روی است ، اما در کشور ما بیشتر به آهن اهمیت داده می شود و نقش مفید « روی » كه اتفاقا ماده اصلي است فراموش شده است.
کمبود « روی » در ایجاد خستگی زودهنگام بی تاثیر نیست و بسيار آشكار است . عوارض ناشی از آن کاهش رشد جسمانی ، تاخیر در بهبود زخمها و آسیبهای پوستی ، ریزش مو، بی اشتهایی و اسهال ، از دست دادن حس چشایی و بویایی ، کوتاهی قد، نارسایی بلوغ ج ن سي در مردان و کاهش مقاومت بدن در برابر بیماری های عفونی است. اختلال در تفکر، رفتار، خلق و خو و نیز کاهش توانایی یادگیری حاصل از کمبود روی نشان دهنده اهمیت این عنصر در فیزیولوژی مغز است. سلولهای بدن از گلوکز استفاده می کنند که در این میان عنصر « روی » نقش موثری در جذب گلوکز از سوی سلولها را به عهده دارد. به همین دلیل در افرادی که قند خون آنها بالاست و از انسولین استفاده می کنند، نقش « روی » در کاهش میزان قند خون این افراد بی تاثیر نیست و همزمان با انسولین می تواند از دیابت و عوارض آن جلوگیری کند.
« روی » یکی از عناصر تشکیل دهنده مینای دندان است و کمبود آن سبب تسریع در خرابی و پوسیدگی دندان خواهد شد. همچنین کمبود آن در زنان باردار موجب زایمان زودرس و اختلال در رشد جنین و کاهش وزن نوزاد می شود. مصرف « روی » در دوران بارداری در زیبایی نوزاد نیز موثر است. از نظر علم پزشکی ، « روی » در معالجه بسیاری از بیماری ها از قبیل ؛ سرماخوردگی ، آسم ، دیابت ، کم کاری غدد خصوصا تیروئید، آلزایمر، وزوز گوش ، عفونت مثانه ، درد عضلات ، انواع سوختگی ها و نیز استرس های عصبی نقش بسیار مهمی دارد. میزان مصرف مورد نیاز روزانه برای کودکان در سنین یک تا 10سال 10میلی گرم در روز و برای بزرگسالان 15میلی گرم است که البته این میزان در دوره بارداری و شیردهی باید افزایش یابد. منابع عمده روی، صدف ، گوشت قرمز، مرغ ، ماهی ، جگر، غلات آسیاب نشده ، حبوبات ، شیر و فرآورده های آن است ؛ اما میوه ها و سبزی های برگ سبز منابع فقیر این عنصر هستند. در صورت تشخیص پزشک و نیاز بدن ، این عنصر به صورت قرص تجویز می شود.
آيا کمبود روی افراد را دچار کوتاهی قد می کند؟
عنصر روی یكی از مواد معدنی كمیاب است كه بعد از آهن بیشترین میزان را در بدن داراست. كمبود آهن به همراه ماده روی باعث كم خونی، ایجاد خستگی، ضعف عمومی، كوتاهی قد، دیررسی صفات ثانویه ج ن سي عوارض پوستی، بزرگی كبد و طحال میشود. روی بیشتر در غذاهایی با منبع حیوانی و فرآوردههای لبنی، تخممرغ و غلات یافت میشود. عنصر روی یكی از عناصر تشكیلدهنده مینای دندان است كه در آمادهسازی غذا برای جذب اهمیت دارد و در بافتهای خونی، سیستم دفاعی و عصبی، تولیدمثل، پوست، عضلات، كبد، كلیهها، لوزالمعده و مخاط روده به وفور وجود دارد.روی جزء عناصر كمیاب است كه مقدار آن در بدن انسان بالغ حدود دو سوم گرم است. مصرف روی جهت درمان سرماخوردگی، آب سیاه، آرتریت روماتوئید، آسم، بیماری قند، كم كاری غده تیروئید، وزوز گوش، بيخوابي بي اشتهايي سندرم پیش از قاعدگی، بواسیر، بوی بد دهان، عفونت ثانویه و ناتوانی ج ن سي استفاده میشود.كاهش كلسترول خوب بدن و افزایش كلسترول بد، اختلال در عملكرد سیستم ایمنی بدن از عوارض مصرف زیاد روی است پس بايد مواظب بود زياد مصرف نشود .
